Direnç nedir?

Kelime olarak, "bir kuvvetin etkisine karşı gösterilen zorluk." Fizikte bu terim bu anlamına uygun olarak birçok yerde kullanılırdirenç

Mekanik direnç, hareket üretmek isteyen kuvvetlere karşı bir malzeme parçasının gösterdiği güçlüktür. Bu direnç sürtünme ve eylemsizlik gibi sebeplerden doğar. Birimi mekanik ohm>ohmdur. Akustikte akustik dirençten, Akışkanlar mekaniğinde de akışkan direncinden söz edilir.

Direnç denince çoğu kere elektriki (elektriksel) direnç akla gelir. Bir elektrik devresine bir gerilim uygulandığında, uygulanan gerilimin devreden akıttığı akım pekçok hallerde bu gerilimle orantılıdır. Bu orantı bağıntısına "Ohm Kanunu" adı verilir. Gerilimin akıma oranına direnç, akımın gerilime oranına, yani direncin tersine iletkenlik denir. Bir iletkenin iki ucu arasındaki potansiyel farkı (gerilim) V, iletkenden geçen akım I ise, iletkenin direnci:

V (volt), I (Amper) olarak alınırsa R’nin birimi ohm olur. İletkenlik birimi ise siemens’tir. 106.3 cm uzunluğunda, 1 mm 2 kesitinde, 0 °C’deki civanın direnci 1 ohm’dur denir.

Bir telin direnci telin kesitine, boyuna ve telin yapıldığı maddeye bağlıdır. Tel kesiti büyüdükçe direnç azalır. Onun için büyük akımların geçeceği teller kalındır. Bazı cisimlerin direnci o kadar büyüktür ki, bu cisimler akım geçirmez. Böyle cisimlere yalıtkan denir.

Bir telin direnci, tel uzadıkça (dirençlerin seri bağlanması ile) ve sıcaklıkla artar. Direnci hesaplamak

için birim uzunluk ve birim kesitteki iletkenin direncini bilmek gerekir. Buna "öz direnç" denir. š(ro) harfi ile gösterilir. Buna göre uzunluğu l, kesiti s ve direnci š olan bir iletkenin direnci r ise:

(l) m (S) mm 2 olarak alınırsa, (R) ohm cinsinden bulunur. Genellikle öz direncin birimi ohm-mm 2 /m olarak kullanılır.

Bir bobinin endüktansından dolayı alternatif akıma karşı gösterdiği zorluğa endüktif direnç denir. Bunun değeri frekansa ve endüktansın değerine ve sabit bir sayıya bağlıdır.

Endüktif direnç= X L

f › Frekans birimi hertz.

L › Endüktans birimi henry.

Bir kondansatörün alternatif akıma karşı gösterdiği zorluğa da "kapasitif direnç " veya "kapasitif reaktans" denir. Bu da frekansa ve kapasiteye bağlıdır.

f › Frekans (Hz)

c › Kapasite (Farad)

Endüktif direnç frekansla doğru orantılıdır, kapasitif direnç ise frekansla ters orantılıdır. Bu özelliklerinden dolayı bu iki direnç filitre devrelerinde istenilen frekansı süzmek için çok kullanılır.

Bütün metaller ve kömür iyi iletken, akım geçiren sıvılar orta seviyede iletkendir. Akım geçirmeyen maddelere yalıtkan denir. Lastik, kauçuk, ipek, pamuk, kağıt, çam, porselen, mermer, mika, yağ, bakalitler, mukavvalar, fiber yalıtkandır. Germanyum, silisyum gibi yarı iletkenler denilen maddeler sıcaklıkla dirençlerinin azalması sebebiyle diyotlarda, transistörlerde, fotosellerde, elektronik entegre devrelerinde kullanılır.

Metallerin direnci ısı ile artar. Kömür ve sıvıların direnci ise azalır. -273°C sıcaklığa yaklaşınca çok az direnç gösterirler. Bu hale "süper kondaktivite" aşırı iletkenlik ismi verilir. -273°C sıcaklığı 0°K denilen moleküler hareketlerin durduğu sıcaklıktır.

Bizmutun direnci mağnetik alanda, Selenyumun direnci ise aydınlanma ile değişir.

Sözlükte "direnç" ne demek?

1. Dayanma, karşı koyma gücü, mukavemet.
2. Bir nesnenin elektrik akımına karşı durma özelliği, mukavemet, rezistans.
3. Bir çevrime istenilen değerde ek direnç katmak için kullanılan düzen, mukavemet, rezistans.

Direnç kelimesinin ingilizcesi

n. resistance, capacitance, drag, reluctance, strength

--Reklam--